Yapay Zekâ Yönetişiminde Temsil Krizi ve Kadın Liderlik: Bibliyometrik Bulgular Işığında Kavramsal Bir Değerlendirme

Counts differ because each database indexes a different set of publications. We treat OpenAlex as the canonical count; Google Scholar is not shown (no API, and crawling it violates its ToS).

Bu çalışmanın amacı, yapay zekâ (YZ), toplumsal cinsiyet, algoritmik ön yargı, temsil ve yönetişim kesişimindeki literatürün entelektüel yapısını, gelişim dinamiklerini ve güncel eğilimlerini bibliyometrik olarak incelemektir. Web of Science Core Collection veri tabanından elde edilen kayıtlar, belge türü ve dil sınırlamaları ile manuel içerik incelemesinin ardından değerlendirilmiş ve 147 yayın analiz edilmiştir. Veriler, Python 3.12.13 programlama dili ve ilgili analiz kütüphaneleri kullanılarak tanımlayıcı analiz, performans analizi, sosyal ağ analizi, kavramsal yapı analizi ve tematik evrim analizi aşamalarında incelenmiştir. Bulgular, yayın sayısının özellikle 2023 sonrasında arttığını ve 2025 yılında 41’e ulaştığını göstermektedir. İspanya yayın sayısı bakımından ilk sırada yer alırken ülkeler arası iş birliği ağında ABD ve Çin bağlantı düzeyleriyle öne çıkmaktadır. Kavramsal yönelimler, keşfedici değerlendirme kapsamında üç geniş tematik topluluk altında betimsel olarak düzenlenmiştir. Stratejik diyagramdaki göreli konumlar; toplumsal cinsiyet stereotipleri, hakkaniyet ve ayrımcılık temalarının temel ve dönüşümsel; eğitim, üretken yapay zekâ ve kapsayıcılık temalarının motor tema niteliği kazanmakta olan; kurumsal yönetişim ve toplumsal cinsiyet çeşitliliğinin ise niş bir araştırma yönelimi sergilediğini düşündürmektedir. Liderlik temasının yalnızca iki belgede bulunması, kadın liderlik ile yapay zekâ yönetişimi arasındaki ilişkinin literatürde sınırlı görünürlüğe sahip olduğuna işaret etmektedir. Bibliyometrik bulgular, doğrulayıcı kanıt niteliği taşımayan ve kavramsal modelin geliştirilmesine yön veren literatür eğilimleri olarak değerlendirilmiştir. Önerilen modelde kadın liderlik, temsil krizine yönelik çok boyutlu çözüm çerçevesinin unsurlarından biri olarak ele alınmış; etik duyarlılık, çeşitlilik yönetimi, hesap verebilirlik ve kapsayıcı karar alma aracılığıyla kapsayıcı yapay zekâ yönetişimini destekleyebilecek bir yönetişim kapasitesi olarak konumlandırılmıştır. Bu doğrultuda araştırma ve uygulamaya yönelik öneriler sunulmuştur.