Emocjonalna opieka w erze algorytmów: kompensacyjne funkcje chatbotów ai w wychowaniu dzieci i młodzieży

Counts differ because each database indexes a different set of publications. We treat OpenAlex as the canonical count; Google Scholar is not shown (no API, and crawling it violates its ToS).

Artykuł podejmuje problem emocjonalnej opieki w erze algorytmów, analizując kompensacyjne funkcje chatbotów opartych na generatywnej sztucznej inteligencji w kontekście wychowania i relacji opiekuńczych. Punktem wyjścia jest koncepcja cyfrowej troski oraz etyka opieki Nel Noddings, które stanowią ramy teoretyczne do interpretacji rosnącej roli AI jako potencjalnego „emocjonalnego opiekuna” młodych użytkowników, coraz częściej zwracających się do chatbotów po wsparcie i „przyjaźń”. Na podstawie syntetycznego, krytycznego przeglądu literatury z lat 2020–2025 oraz wyników badań nad korzystaniem z chatbotów przez dzieci i młodzież opracowano autorską koncepcję hybrydowej troski emocjonalnej AI–człowiek (HTE), która porządkuje relacje młodych osób z chatbotami w trzech wymiarach: pełnionej funkcji, doświadczanej relacyjności oraz stopnia zakorzenienia interakcji z AI w sieciach relacji międzyludzkich. Artykuł ukazuje zarówno możliwości, jak i zagrożenia związane z normalizacją relacji substytucyjnych i symulacją troski, formułując na tej podstawie implikacje pedagogiczne oraz wyzwania dla praktyki wychowawczej. W szczególności podkreślono konieczność rozwijania krytycznych kompetencji relacyjnych dzieci i młodzieży w środowisku cyfrowym oraz redefinicji klasycznych kategorii opieki, obecności i odpowiedzialności w kontekście współistnienia relacji człowiek–człowiek i człowiek–algorytm. Artykuł ma charakter teoretyczno-konceptualny i opiera się na jakościowej syntezie wybranych prac z obszaru cyfrowej troski, etyki opieki oraz badań nad wykorzystaniem chatbotów AI w kontekście zdrowia psychicznego i wsparcia emocjonalnego młodzieży.