कतरम बदधमतततन समजच वकस

Counts differ because each database indexes a different set of publications. We treat OpenAlex as the canonical count; Google Scholar is not shown (no API, and crawling it violates its ToS).

सारांश कृत्रिम बुद्धिमत्ता (Artificial Intelligence – AI) ही 21व्या शतकातील अत्यंत प्रभावी आणि परिवर्तनशील तंत्रज्ञान म्हणून उदयास आली आहे. मानवी बुद्धिमत्तेच्या काही क्षमतांचे संगणकीय प्रणालीद्वारे अनुकरण करून माहितीचे विश्लेषण, निर्णयप्रक्रिया, समस्या निराकरण, भाषिक संवाद आणि भविष्यवाणी करण्याची क्षमता कृत्रिम बुद्धिमत्तेमध्ये आहे. आज शिक्षण, आरोग्य, शेती, उद्योग, व्यापार, प्रशासन, वाहतूक, बँकिंग, माध्यमे आणि सामाजिक जीवन अशा विविध क्षेत्रांमध्ये AI चा वापर वाढत आहे. त्यामुळे व्यक्तीच्या जीवनशैलीपासून सामाजिक संस्थांच्या कार्यपद्धतीपर्यंत व्यापक परिवर्तन घडत आहे. या संशोधन पेपरमध्ये कृत्रिम बुद्धिमत्तेमुळे समाजाच्या विकासाच्या प्रक्रियेत होणाऱ्या सकारात्मक व नकारात्मक परिणामांचा समाजशास्त्रीय दृष्टिकोनातून अभ्यास करण्यात आला आहे. विशेषतः शिक्षणातील समान संधी, आरोग्यसेवेची उपलब्धता, ग्रामीण विकास, रोजगार, सामाजिक समावेशन, डिजिटल समाज, प्रशासनातील पारदर्शकता आणि शाश्वत विकास यांचा विचार करण्यात आला आहे. त्याचबरोबर डिजिटल दरी, रोजगारातील बदल, गोपनीयता, अल्गोरिदमिक पक्षपात आणि मानवी संबंधांवरील परिणाम यांसारख्या आव्हानांचाही विचार करण्यात आला आहे. विकसित भारत 2047 च्या संकल्पनेत कृत्रिम बुद्धिमत्ता ही विकासाची महत्त्वपूर्ण साधनशक्ती ठरू शकते; मात्र तिचा वापर मानवी मूल्ये, सामाजिक न्याय आणि नैतिकतेच्या चौकटीत होणे आवश्यक आहे.